All Posts

กระติกน้ำลืมที่โรงเรียน เสื้อกันหนาวหายไปแล้วสองตัว การบ้านทำเสร็จแต่ลืมเอาไปส่ง ที่ทำให้พ่อแม่หงุดหงิดที่สุดไม่ใช่ของที่หาย แต่เป็นความรู้สึกว่าเราเตือนไปแล้วเมื่อเช้า ย้ำอีกทีตอนขึ้นรถ และเขาก็พยักหน้ารับปากทุกครั้ง ความจริงคือเด็กวัยนี้รับปากด้วยความตั้งใจจริง แต่สมองส่วนที่ทำหน้าที่จำแผนแล้วลงมือทำตามแผน ยังเป็นส่วนที่พัฒนาไม่เสร็จ การลืมของไม่ใช่เรื่องของความจำอย่างเดียว สิ่งที่เรียกรวม ๆ ว่าความขี้ลืมของเด็ก จริง ๆ แล้วเป็นงานของระบบที่ชื่อว่าการทำงานด้านบริหารจัดการ...

ทุกเช้าเป็นแบบเดิม ลูกตื่นมาแล้วจามติดกันห้าหกครั้ง น้ำมูกใส คัดจมูกจนต้องหายใจทางปาก พอสายหน่อยก็ดีขึ้นเอง แล้ววันรุ่งขึ้นก็เริ่มใหม่ หลายบ้านพาไปหาหมอแล้วได้ยามากิน หายไปพักหนึ่ง แล้วก็กลับมาอีก คำถามที่ค้างอยู่คือ ตกลงลูกเป็นหวัดเรื้อรัง หรือเป็นภูมิแพ้กันแน่ และสองอย่างนี้ต้องดูแลต่างกันอย่างไร หวัดกับภูมิแพ้ แยกกันได้จากสิ่งที่สังเกตเองที่บ้าน ทั้งสองอย่างมีน้ำมูกและจามเหมือนกัน แต่มีจุดต่างที่พ่อแม่ดูออกได้โดยไม่ต้องใช้เครื่องมืออะไรเลย ดูที่ระยะเวลา หวัดจากไวรัสมักอยู่

ที่บ้านเคยลองมาหมดแล้ว เปลี่ยนยี่ห้อ เปลี่ยนรสชาติ เปลี่ยนแก้ว ใส่หลอดลายการ์ตูน ต่อรอง และบางวันก็บังคับ แต่ลูกก็ยังดันแก้วนมออกเหมือนเดิม แล้วคำถามที่ตามมาในหัวของแม่ก็คือ ถ้าเขาไม่ดื่มนมเลย กระดูกเขาจะเป็นยังไง คำตอบสั้น ๆ คือนมไม่ใช่ทางเดียว และการบังคับก็มักทำให้เรื่องแย่ลงมากกว่าดีขึ้น บทความนี้จะพาไปดูว่าทำไมเด็กถึงไม่ดื่มนม มีอะไรใช้แทนได้บ้าง และควรกังวลตอนไหน นมไม่ใช่แหล่งแคลเซียมเดียว แค่เป็นแหล่งที่สะดวกที่สุด เหตุผลที่นมถูกพูดถึงมากที่สุดไม่ใช่เพราะมันมีแคลเซียมส

แม่หลายคนเพิ่งสังเกตว่าลูกสาวตัวสูงพรวดขึ้นมาแซงเพื่อนในห้อง และเริ่มมีสัญญาณของการเป็นสาวตั้งแต่ยังอยู่ประถมต้น ตอนแรกก็รู้สึกดีที่เห็นลูกสูงกว่าเพื่อน จนมีคนทักว่าโตเร็วแบบนี้ เดี๋ยวก็หยุดสูงก่อนเพื่อนเหมือนกัน คำทักนั้นมีส่วนถูกอยู่ และเป็นเรื่องที่ควรเข้าใจให้ชัดก่อนจะตกใจ บทความนี้จะอธิบายว่าเกิดอะไรขึ้นในร่างกาย อะไรที่พ่อแม่ทำได้ และอะไรที่ต้องให้แพทย์เป็นคนดู ความสูงไม่ได้วัดกันที่วันนี้ แต่วัดกันตอนแผ่นกระดูกปิด ที่ปลายกระดูกยาวของเด็กมีบริเวณหนึ่งเรียกว่าแผ่นการเจริ

ตอนไปรับลูกที่โรงเรียน เราเห็นเขายืนอยู่ท้ายแถวอีกแล้ว กลับถึงบ้านก็เอาไปเทียบกับลูกพี่ลูกน้องวัยเดียวกัน แล้วก็เริ่มคิดว่าควรทำอะไรสักอย่างหรือยัง หรือนี่เป็นแค่ความกังวลเกินเหตุของเราเอง ความจริงคือการเทียบกับเด็กคนอื่นบอกอะไรได้น้อยกว่าที่คิดมาก สิ่งที่บอกได้จริงคือกราฟการเจริญเติบโตของลูกเอง บทความนี้จะสอนอ่านมันแบบที่พ่อแม่ใช้ได้จริง เตี้ยกว่าเพื่อน ไม่เท่ากับเตี้ยกว่าเกณฑ์ เด็กในห้องเดียวกันอาจอายุต่างกันได้เกือบหนึ่งปี และมาจากพันธุกรรมคนละแบบ การที่ลูกยืนท้ายแถวจึงยัง

คืนก่อนสอบ ลูกนั่งท่องจนดึก พ่อแม่นั่งเป็นเพื่อนและช่วยถามทวน เขาตอบได้หมดทุกข้อ แต่พอกลับจากโรงเรียนวันรุ่งขึ้น เขาบอกว่าข้อที่ท่องมาทั้งคืนนึกไม่ออก เรื่องนี้ไม่ได้แปลว่าลูกไม่ตั้งใจหรือไม่เก่งพอ มันเกี่ยวกับวิธีที่สมองเก็บและดึงความจำออกมาใช้ ซึ่งทำงานต่างจากที่พ่อแม่ส่วนใหญ่เข้าใจกันมาตลอด จำได้ตอนท่อง ไม่เท่ากับจำได้ตอนสอบ ความจำมีสามขั้นตอน คือรับข้อมูลเข้ามา เก็บเอาไว้ และดึงกลับออกมาใช้ การท่องซ้ำ ๆ ช่วยเรื่องขั้นแรกได้ดี แต่ไม่ได้แปลว่าอีกสองขั้นจะทำงานตามไปด้วย...

พ่อแม่ส่วนใหญ่รู้อยู่แล้วว่าน้ำอัดลมกับลูกอมมีน้ำตาลเยอะ ของพวกนี้เลยถูกจำกัดตั้งแต่แรก แต่น้ำตาลส่วนใหญ่ที่เด็กได้รับในหนึ่งวัน มักไม่ได้มาจากของที่เราระวัง มันมาจากของที่เราเลือกให้เองเพราะคิดว่าดีต่อเขา บทความนี้จะพาไปดูว่ามันซ่อนอยู่ตรงไหนบ้าง และวิธีอ่านฉลากให้เห็นมันได้ภายในสิบวินาที ของที่พ่อแม่เลือกให้เอง แต่มีน้ำตาลมากกว่าที่คิด นมเปรี้ยวและโยเกิร์ตรสผลไม้ นมเปรี้ยวขวดเล็กหลายยี่ห้อมีน้ำตาลไม่ห่างจากน้ำอัดลมในปริมาณเท่ากันมากนัก ส่วนโยเกิร์ตรสผลไม้ก็เติมน้ำตาลมากกว่า

ทุกเช้าเป็นฉากเดิม พอถึงหน้าประตูโรงเรียน ลูกก็เกาะขาแน่น ร้องไห้ และไม่ยอมปล่อยมือ ครูบอกว่าเดี๋ยวก็หยุดเอง แล้วก็หยุดจริง ๆ ภายในไม่กี่นาที แต่ภาพนั้นติดอยู่ในหัวของแม่ไปทั้งวัน และพรุ่งนี้เช้าก็เริ่มใหม่อีกรอบ บทความนี้จะอธิบายว่าทำไมถึงเกิดขึ้น แบบไหนคือเรื่องปกติของวัย แบบไหนที่ควรใส่ใจเป็นพิเศษ และวิธีส่งที่ทำให้เช้าของทุกคนง่ายขึ้น การร้องไห้ตอนแยกจากพ่อแม่ เป็นพัฒนาการ ไม่ใช่ปัญหา ความวิตกเมื่อต้องแยกจากคนที่เลี้ยงดูเริ่มปรากฏชัดตั้งแต่ราวแปดเดือน และมันเป็นสัญญาณที่ด

ทุกอย่างปกติดีจนถึงวินาทีที่เราบอกว่าไม่ได้ แล้วลูกก็ลงไปนอนดิ้นกับพื้นกลางห้าง คนรอบข้างหันมามอง บางคนส่ายหัว พ่อแม่ที่ยืนอยู่ตรงนั้นรู้สึกทั้งอาย ทั้งโกรธ และไม่รู้ว่าควรทำอะไรก่อน สิ่งที่ช่วยได้มากที่สุดในนาทีนั้นไม่ใช่เทคนิคทำให้หยุดร้อง แต่คือการเข้าใจว่ากำลังเกิดอะไรขึ้นในตัวเขา บทความนี้จะเล่าเรื่องนั้นก่อน แล้วค่อยว่ากันเรื่องวิธีรับมือ อาละวาดไม่ใช่การดื้อ แต่คือสมองที่ยังคุมตัวเองไม่ได้ สมองส่วนที่ทำหน้าที่ยับยั้งและควบคุมอารมณ์ คือส่วนที่พัฒนาช้าที่สุดในร่างกาย...

เด็กข้างบ้านวัยเท่ากันพูดเป็นประโยคได้แล้ว ส่วนลูกเรายังได้แค่ไม่กี่คำ คนรอบตัวมักบอกว่าเดี๋ยวก็พูดเอง เด็กผู้ชายพูดช้าเป็นเรื่องปกติ พ่อแม่ก็อยากเชื่อแบบนั้น แต่ลึก ๆ ก็ยังไม่สบายใจ และไม่รู้ว่าควรรอต่อ หรือควรพาไปตรวจ ความจริงคือการรอดูถูกต้องในบางกรณี และเสียเวลาในบางกรณี บทความนี้จะช่วยแยกสองอย่างนี้ออกจากกัน พัฒนาการด้านภาษาในแต่ละช่วงวัย ตัวเลขข้างล่างเป็นหลักคร่าว ๆ เด็กแต่ละคนเร็วช้าต่างกันได้ ใช้เป็นแนวเทียบ ไม่ใช่เกณฑ์ตัดสิน ช่วง 12 เดือน ลูกควรส่งเสียงโต้ตอบ เล่นเส

ประโยคที่ได้ยินบ่อยจากรุ่นปู่ย่าคือ สมัยก่อนเล่นดินเล่นทรายกันทั้งวัน ไม่เห็นป่วยบ่อยเหมือนเด็กสมัยนี้ ฟังดูเหมือนคำบ่น แต่มีบางส่วนที่ตรงกับสิ่งที่นักวิจัยพบจริง สิ่งที่เปลี่ยนไปไม่ใช่ตัวเด็ก แต่คือสิ่งแวดล้อมรอบตัวเขา และผลของมันลงลึกไปถึงจุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่ในร่างกาย ระบบภูมิคุ้มกันเรียนรู้จากสิ่งที่ได้เจอ ภูมิคุ้มกันไม่ได้เกิดมาพร้อมความรู้ มันเหมือนระบบที่ต้องฝึก ยิ่งได้เจอจุลินทรีย์หลากหลายชนิดในวัยเด็ก ก็ยิ่งเรียนรู้ที่จะแยกแยะว่าอะไรอันตรายและอะไรไม่ใช่ สิ่งที่สำคัญ

ทารกไม่ได้เกิดมามือเปล่า ตอนอยู่ในท้อง แม่ส่งธาตุเหล็กมาให้ลูกเก็บสำรองไว้ใช้ในช่วงแรกของชีวิต แต่เหล็กก้อนนั้นมีจำกัด และมันหมดลงราวเดือนที่ 6 ซึ่งตรงกับช่วงที่ลูกเริ่มกินอาหารตามวัยพอดี ช่วงนั้นจึงเป็นจุดเปลี่ยนที่พ่อแม่หลายคนไม่รู้ว่ามีอยู่ บทความนี้จะอธิบายว่าเกิดอะไรขึ้นในร่างกายลูก และควรทำอะไรบ้าง ธาตุเหล็กที่แม่ให้มาตั้งแต่ในท้อง มีวันหมด การส่งธาตุเหล็กจากแม่สู่ลูกเกิดขึ้นมากที่สุดในช่วงไตรมาสสุดท้ายของการตั้งครรภ์ เด็กที่คลอดครบกำหนดจึงมีเหล็กสำรองติดตัวมาพอสมควร...

ช่วงไม่กี่วันแรกหลังคลอด น้ำนมของแม่จะข้นกว่าปกติ สีออกเหลือง และมีน้อยมาก จนแม่มือใหม่หลายคนกังวลว่าจะพอไหม น้ำนมช่วงนั้นเรียกว่าน้ำนมเหลือง หรือโคลอสตรุม มันมาแค่ไม่กี่วัน แล้วก็เปลี่ยนเป็นน้ำนมปกติ คำถามคือ ถ้ามันมีอยู่แค่ไม่กี่วัน แล้วทำไมถึงมีคนเอามาทำเป็นผง ใส่ไว้ในอาหารเสริมเรื่องความสูงของเด็ก โคลอสตรุมไม่ใช่นมเข้มข้น แต่เป็นคนละหน้าที่ น้ำนมปกติคืออาหาร ให้พลังงานและสารอาหารในแต่ละวัน โคลอสตรุมทำอีกหน้าที่หนึ่ง มันคือชุดสารตั้งต้นที่แม่ส่งให้ลูกในวันแรกของชีวิต...

ประโยคที่พ่อแม่ไทยได้ยินกันจนคุ้นหูคือ เด็กต้องนอนก่อนสี่ทุ่ม ไม่อย่างนั้นจะไม่สูง แต่พอถามต่อว่าทำไมต้องเป็นสี่ทุ่ม คำตอบมักหยุดอยู่แค่ว่าเขาบอกกันมาแบบนั้น และในบ้านที่ลูกมีการบ้านเยอะหรือพ่อแม่กลับดึก กฎข้อนี้ก็ทำตามได้ยากอยู่ดี เรื่องนี้มีคำอธิบายที่ชัดกว่านั้น และเมื่อเข้าใจแล้วจะเห็นว่าอะไรคือสิ่งที่ต้องรักษาไว้จริง ๆ กับอะไรที่ยืดหยุ่นได้บ้าง โกรทฮอร์โมนไม่ได้ดูนาฬิกา แต่ดูว่าลูกหลับลึกหรือยัง ร่างกายหลั่งโกรทฮอร์โมนเป็นช่วง ๆ ตลอดทั้งวัน แต่ช่วงที่หลั่งออกมามากที่สุดค

สิ่งที่พ่อแม่หลายบ้านสังเกตตรงกันคือ ช่วงที่ลูกดูจออยู่ไม่ใช่ปัญหา ปัญหาเกิดขึ้นตอนที่จอถูกปิด จากเด็กที่นั่งนิ่งสนิทมาครึ่งชั่วโมง กลายเป็นเด็กที่หงุดหงิด ต่อรอง และนั่งอ่านหนังสือต่อไม่ได้ในสิบนาทีถัดมา เรื่องนี้ไม่ได้แปลว่าลูกดื้อหรือไม่มีวินัย แต่เกี่ยวกับวิธีที่สมองตั้งค่าความคาดหวังของตัวเองใหม่ บทความนี้จะอธิบายว่าเกิดอะไรขึ้นในช่วงนั้น และอะไรบ้างที่พ่อแม่ทำได้จริง การนั่งนิ่งอยู่กับจอ ไม่ใช่สมาธิแบบเดียวกับการนั่งเรียน สมาธิของคนเรามีมากกว่าหนึ่งแบบ แบบแรกคือความสนใจ

ยาปฏิชีวนะทำงานได้ดีมากในสิ่งที่มันถูกออกแบบมาให้ทำ คือกำจัดแบคทีเรียที่ก่อโรค แต่มันแยกไม่ออกว่าแบคทีเรียตัวไหนอยู่ฝ่ายไหน จุลินทรีย์ดีที่อาศัยอยู่ในลำไส้ของลูกจึงถูกกวาดออกไปพร้อมกันด้วย หลายบ้านจึงเจอรูปแบบเดิมซ้ำ ๆ คือหายจากรอบนี้ แต่รอบถัดไปมาเร็วกว่าที่เคย บางคนถ่ายเหลวตามมาหลังหยุดยา บางคนเบื่ออาหารไปอีกหลายวัน บทความนี้ว่าด้วยสิ่งที่เกิดขึ้นในลำไส้หลังจบคอร์สยา และสิ่งที่พ่อแม่ทำได้ในช่วงนั้น สิ่งที่เกิดขึ้นในลำไส้ระหว่างและหลังคอร์สยา ในลำไส้ของเด็กมีจุลินทรีย์อยู่จำ

เด็กไทยจำนวนไม่น้อยขาดธาตุเหล็ก ทั้งที่กินข้าวครบทุกมื้อ และไม่ได้อยู่ในบ้านที่ขาดแคลนอาหาร ฟังดูขัดกันจนหลายบ้านไม่เชื่อ เพราะในความรู้สึกของพ่อแม่ ลูกกินอิ่มทุกมื้อ มีทั้งข้าว ไข่ ผัก และผลไม้ครบตามที่ควรจะเป็น แต่เรื่องธาตุเหล็กไม่ได้วัดกันที่กินเข้าไปเท่าไร มันวัดกันที่ร่างกายเอาไปใช้ได้จริงเท่าไร และตัวเลขสองอันนี้ห่างกันมากกว่าที่คนส่วนใหญ่คิด ธาตุเหล็กมีสองชนิด และร่างกายปฏิบัติกับมันไม่เหมือนกัน ชนิดแรกคือธาตุเหล็กแบบฮีม พบในเนื้อสัตว์ ตับ และเลือด ร่างกายมีช่องทางรับ

มีอาการกลุ่มหนึ่งที่พ่อแม่มักไม่เอามาเชื่อมโยงกัน เพราะแต่ละอย่างดูเหมือนคนละเรื่อง ลูกชอบเคี้ยวน้ำแข็งทั้งวัน นอนดิ้นไม่ยอมอยู่นิ่ง หงุดหงิดง่ายกว่าเด็กวัยเดียวกัน แยกกันดูแล้วไม่มีข้อไหนน่าตกใจพอจะพาไปหาหมอ หลายบ้านจึงบันทึกไว้ในใจว่านี่คือนิสัยของลูก จนกระทั่งเจาะเลือดด้วยเหตุผลอื่น แล้วพบว่าธาตุเหล็กต่ำ บทความนี้ว่าด้วยสัญญาณที่มักถูกมองข้าม และเหตุผลว่าทำไมธาตุเหล็กถึงไปเกี่ยวกับเรื่องที่ดูไม่เกี่ยวกันเลย สัญญาณที่แทบไม่มีใครโยงกลับไปหาธาตุเหล็ก ติดเคี้ยวน้ำแข็ง...

มีรูปแบบหนึ่งที่พ่อแม่หลายบ้านสังเกตตรงกัน คือสองถึงสามสัปดาห์แรกหลังเปิดเทอม ลูกมักกลับบ้านพร้อมน้ำมูก แล้ววงจรก็เริ่มหมุน หยุดเรียนไม่กี่วัน กลับไปเรียน ติดรอบใหม่ บางบ้านหมุนแบบนี้ไปจนหมดเทอม สิ่งที่มักถูกมองข้ามในเรื่องนี้ไม่ใช่ว่าให้อะไรลูก แต่คือให้ตอนไหน เพราะภูมิคุ้มกันไม่ใช่สิ่งที่เตรียมทันในสัปดาห์ที่ลูกเริ่มไอ บทความนี้ว่าด้วยเรื่องว่าทำไมการเตรียมต้องเริ่มก่อน และเริ่มก่อนแค่ไหนถึงจะทัน โรงเรียนไม่ได้ทำให้ลูกอ่อนแอ แต่มันคือจุดที่เชื้อมาเจอกัน ห้องเรียนหนึ่งห้องมี

คำแนะนำแรกที่พ่อแม่มักได้ยินเวลาลูกท้องผูก คือให้กินผักเยอะ ๆ แต่หลายบ้านทำตามแล้วก็ยังเหมือนเดิม ลูกกินผักได้บ้าง ดื่มน้ำเพิ่มแล้ว แต่ยังถ่ายยาก อุจจาระยังเป็นก้อนแข็ง หรือหายไปสามสี่วันแล้วค่อยกลับมาพร้อมกับการร้องไห้ในห้องน้ำ เพราะเรื่องนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับปริมาณผักอย่างเดียว แต่ขึ้นกับชนิดของใยอาหารที่ลูกได้รับ ปริมาณน้ำในลำไส้ และจุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่ในนั้น บทความนี้จะอธิบายว่าทั้งสามอย่างเกี่ยวข้องกันอย่างไร ใยอาหารมีสองแบบ และเด็กส่วนใหญ่ได้ไม่ครบทั้งสอง แบบแรกคือใยอา